Het placebo-effect spreekt tot de verbeelding. Als je er op let, ervaren we het alle dagen. Een nep flitscamera langs de autoweg doet ons vertragen. Want we verwachten anders een boete. Zo krijgen we ook rond gezondheid een nieuwe kijk op bekende therapieën. Neem nu medicatie. Groene pillen verminderen de pijn beter dan rode pillen. Omdat kleur bepaalde verwachtingen oproept. Een nep operatie aan de lage rug werkt evengoed bij rugpijn. Het hele ritueel van de operatie creëert diepe verwachtingen op herstel.

Nu willen onderzoekers dit placebo-effect soms uitsluiten. Bijvoorbeeld met een dubbelblindstudie. Wat blijkt? Het placebo effect komt vaak sterk naar voren. Zo zijn antidepressiva zo goed als waardeloos. De verwachting op beterschap werkt wél heel belangrijk. Die kracht van de geest gaat ver. Als proefpersonen in een dubbelblindstudie uitvissen dat ze een nep pil krijgen, dan komen de resultaten van de studie op de helling te staan.

Placebo-effect = de ideale behandeling?

Placebo-effecten bij therapieën zoals hoge bloeddruk, hartpijn, kniepijn, depressie en astma, …. Het roept veel vragen op. Zit dat placebo-effect dan tussen de twee oren? En waar dan juist? Wat is er dan lichamelijk en wat is er psychisch aan? Welke zaken versterken de kans op genezing? Welke ethische kwesties roept het gebruik van een neppil op? Want er zijn ook ‘donkere kanten’ aan placebo. Het is een vorm van bedrog. Denk maar aan de kwakzalverij.

De kracht van verwachting kan ook (ongewild) schade berokkenen. Het omgekeerde dus van een placebo-effect, het nocebo-effect. Zoals bij een arts die nevenwerkingen te uitvoerig bespreekt, zodat de patiënt nadien gelijkaardige klachten krijgt. Er is gelukkig ook een heel positieve kant aan placebo. Het werkt, het heeft nauwelijks bijwerkingen en het is gratis. Maar durven we dieper kijken en dit krachtige, genezende fenomeen ‘openmaken’? Dan kunnen we de kracht ervan beter gebruiken. In deze lezing zullen vele intrigerende voorbeelden aan bod komen. Ze zullen zeker inspiratie bieden en aanzetten tot verder nadenken.